*DAGA ZAUREN KIWON LAFIYA🚑🚑*
*CUTAR SICKLE CELL*
Sickle cells anemia laluri ne ko cuta
ce da ake Gado siffar anemia watau yanayi da karfin ko yawan jinin dayake
tafiyar da oxygen zuwa ga tsokoki yake raguwa kode saboda karancin halittu jini
na jajjye watau red blood cells kokuma saboda karancin hemoglobin watau iron
daya kunshi wasu abubuwa cikin red blood cells dasuke daukar ko dakon oxygen
daga hunhu zuwa sauran sassan jikin mutum. Yawanci su wadannan kwayoyi halittu
jini din jajjaye watau red blood cells sunada laushi kuma zagayayyi ne ta yadda
cikin sauki suke tafiya cikin jijiyoyin jini, amma ga mutane masu sickler
wadannan red blood cells din saisu zama masu tauri, danko dakuma shape din
saiya zama kamar na karamin wata saiya zama red blood cells din sun makale
cikin jijiyo jini wadda saiya haifarda karancin ko tafiyar hawainiya ko su dade
jini da oxygen daga isa ga sauran sassan jiki
**ALAMOMIN SICKLER**
♦-Anemia, yawanci ko dayawa ma su
wadannan kwayoyi halittu jini din jajjaye watau red blood cells suna rayuwa ne
cikin kwanaki 120 saisu bukaci a maye gurbin su da wasu, to su masu sickler din
nasu basu wuce kwanaki 10-20 saisu mutu saisu bar gibin rashin su ga mutum to
idan akasamu wannan yankewar jikin mutum bazai samu oxygen ba wanda jiki ke
bukatar sa don yasamu karfi shine rashin su din saiya haifarda kasala ko
mutuwar jiki sosai
♦-Ciwo, kumburi hannu da kafafuwa,
wanda wannan rufewar ko dadewar da jijiyo jini sukayi ta haifar
♦ -Jin zafi daban daban, wanda da
turanci ake kira crises shine babban alamar sickler, ciwon yana karuwa ne
yayinda wadannan kwayoyi halittu jini din jajjaye dasuka koma kamar jariri wata
suka dade kananan jijiyoyin jini zuwa ga kirji, ciki dakuma gabobi sai ciwon
yarika zuwa daga kasusuwa.
Ciwon yana kamawa daga
wasu hours zuwa satittika, wasu suna samun ciwon daban daban amma bada yawa ba,
wasukuma suna samun nasu crises din yana yawa wasukuma har shekara ma suna
famada crises daban daban harta kaiga sai an kwantarda su a asibiti. Wasu
matsakaita masu shekaru da wasu manya masu sickler na famada ciwo mai tsanani
sosai ta inba hankali akayi ba zai kaiga lalacewar gabobi da kasusuwa, ulcers
dawasu matsalolin
♦-Yawan samun infection, sickle
cells din suna lalata duk wata gaba datake fada da infection a cikin jiki,
saboda mai sickler yake zama baida wata kariya ga infections. Shiyasa akeba
jarirai da yara kanana vaccines don samun kariya daga manya manyan infections
dazasu iya sanadiyar rasa rayuwakansu
♦-Jinkirin girma, *red blood cells*
wadannan kwayoyi halittu jini din jajjaye suna ba jiki *oxygen* dakuma wasu
sinadarai don jiki ya girma, to karancin su wadannan halittu jini saisu hana
jariri ko yaro girma sukuma ga wadanda suka tasa su hanasu balaga cikin lokaci
♦-Matsala gani, kananan jijiyoyin
dasuke samarma idanun masu sickler jinin, sukan rufe ko toshe daga wadannan
*sickle cells* din tayadda idanu basu samun isasshen jini saiya haifarda
lalacewar retina watau wurinda yakeda alhakin ganin hoto wanda saiya haifarda
matsalar gani.
Yawanci ana gane alamomin ta
ga jarirai, idan jariri ka ko yaron ka kaga yana famada wadannan abubuwa to aje
asibiti
🔸-Yawan ciwo kuma yarika
tsanani, musamman ga ciki, kirji, kashi ko gabobi
🔸 -kumburin ga hannuwa ko ga
kafa
-kumburin ciki musamman wurinda
yakeda taushi
🔸-Yawan zazzabi wanda
infection ke kawo ma masu sickler kuma shine alamar farko ta shigar infection
ga masu sickler
🔸-Duhu fata ko idanun
suyi fari sosai
🔸-Kokewar fata ko
gadajen farce
🔸-kamannu ko alamomin
*stroke* watau shanyewar jiki kamarsu, jin barin fuska kamar yagaji, ko kafada,
ko kafa, kokuma comfused, ko tafiya ko magana suyima mutum wuya, ko lokaci daya
aga ganin yaro na ragewa, ko ciwon kai ko kumburi wanda idan akaga wadannan ko
wasu daga ciki a hanzarta zuwa asibiti
*ABUBUWANDA SUKE KAWO SICKLER*
👉 *autosomal recessive
inheritance* , watau tana yaduwa daga wannan karnin mutane zuwa karnin mutane
masu zuwa watau ta hanyar Gado kenan wanda uwa ko uba duk zasu turama jaririn
da zasu haifa.
Idan daya daga cikin iyaye ne keda
su ko yatura ma jariri kenan shine akecema *traits* akwai *sickle cells* din a
jikinsa amma duk wadannan alamomin nata ba aganinsu a jikinsa wanda ke nuna
zasu iya turama yayansu suma
Idan aka haifi *sickler* to
yanuna duka iyaye nada *sickle cells* a cikin jininsu kenan
*RIKITARWAR SICKLER*
Alamomin stroke, ciwon kirji
sosai, *pulmonary hypertension* watau hawanjini na hunhu, lalacewar wani bari,
ulcer ta kafa, matsalar makanta, *priapism* watau maza masu sickler susamu
matsalar mazakutarsu, *gallstones*
Idan akaga yaro da kamannu da
alamomin da aka fada asama sai aje asibiti akwai gwaje gwaje da akeyi don gano
haki kanin matsalar.
*MATAKAI DA AKE DAUKA A GIDA
DON SAMUN SAUKIN MATSALOLI DATAKE HAIFARWA*
◼-Arika daurewa ana amfani da
kwayoyi folic acids da ake bayarwa a asibiti kullum, dakuma samun lafiyayye
abinci masu kara jini
◼-Arika samun isasshen ruwa anasha,
saboda rashin isasshen ruwan jiki nakara ma matsalar girma, idan kuma mutum ko
yaro na dadewa a cikin zafi ko sanyi yakara shan ruwa sosai
◼-A kiyaye shiga inda zafi
yake sosai da inda sanyi yake sosai
◼-Abubuwa dayakamata masu
sickler surika amfani dasu, surika cin abubuwa masu calories dayawa saboda
magance ma rama, amfani da fruits da vegetables masu color kamar carrots,
mushrooms, asparagus, tomato, da bell peppers, sai abinci masu protein da fats
kamar cage free eggs, grass fed beef, salmon, sardines, hanta, da kayan ciki,
man kwakwa, madarar kwakwa, man zaitun, avocado, nuts, pinto beans, spinach,
lentils, a kiyaye cin abubuwa da basuda calories a ciki, kayan gwangwani ko na
roba irinde abincin shagunan nan na yan gayu, da irinsu fast foods dinnan
◼-Arika motsa jiki kullum amma
bawanda zai iya cutarwa ba kadan kadan
-Sai irinsu vitamin D wanda shan
hantsi ma za asameshi anan, calcium, folic acids, man kifi, vitamin B6 da B12,
copper, zinc, magnesium
◼ -Arage stress kuma arika samun
isasshen bacci da motsa jiki daidai bakin gwalgwado
◼ -A kulada shan ruwa sosai da sosai
-saboda ciwon gabobi, jiki da
kashi, ciki da da kirji kada amaida hankali ga *pain killers* suna iya shafar
hanta da kodar mutum, akwai hanyoyin da mutum zai iya management wadannan
abubuwa ga masu sickler kamar arika gasa jikin ko cikin ko wadanda ke ciwon da
ruwan dumi na mintuna 15 sau ukku a rana, yin wanka da ruwan dumi ko zama
cikinsa,
Sannan *peppermint oil* ana
anfani dashi sosai wajen magance wadannan abubuwa ko irritation na fata da
akesamu, *frankincense* ma ana anfani dashi wajen magance kumburi a jikin mai
sickler, Lavender oil wajen magance stress, orange da grapefruits oils.
Allah yakara mamu lfy amin.✍ **DR SHUAIBU MB* *1/9/2018*
Comments
Post a Comment