*DR SHUAIBU MB KIWON LAFIYA*
**DAGA ZAUREN KIWON LAFIYA🚑🚑**
**MATSALAR ÇIWON KAI🤦♀🤦♂** Ciwon kai abune
dayake faruwa saboda dalillai dayawa ko masu hadari ko marassa hadari ko manya
dalillai ko kananan dalillai, akwai rabe rabe ciwon kai dayawa. Ciwon
kai yana faruwa ta dalilin rashin isasshen ruwan jiki, yawan gajiya, rashin
samun bacci sosai, stress, yin treatment nawani ciwo, side effects na wasu kwayoyi,
viral infection, qara ko noise, mura, raunin kai, ciwon hakori, matsalar data
shafi hanci, chin ko shan abubuwa masu sanyi,dadai sauransu.
Anraba nau'ikan ciwon kai gida
biyu primary da secondary headeache. *Primary headeache* shine
wanda ke zuwa kadan, yawan zuwa kuma yatafi, kuma yawanci bawani ciwo bane
babba yake kawo shiba misali kamar ciwon kan gefen kai yawanci dasuke faruwa
dalili hidindimun mutum kuma basu cika zama hadari ba
Akwai samada yanayin ciwon kai
samada 200 iri iri wanda mutane ke famada su, amma anfi famada tension ko
stress headeache wasu masu sauki, wasu masu tsanani, wasu kuma wadanda zasu iya
kaiwa ga rasa rai, wasuma sai anyi neurological examination kafin agano su
kilama harda sauran gwaje gwaje kafin agano su.
Shikuma *secondary headeache,*
yana zuwa ne ta dalili wasu cututtuka kamar raunin kai, matsalar jijiyoyin kai,
infection, bleeding kwalwa, kuma sunada hadari sosai hatta alamomin sunada
hadari daban tsoro sosai.
*PRIMARY HEADEACHE* , kusan
kishi 90% na ciwon kai primary headeache ne kuma suna damun matasa ne daga
shekaru 20-40 na rayuwarsu, cikin wadanda sukafi kama matasan ko wadannan
rukunan mutanen sune tension ko stress dakuma *migraine* watau na gefe wanda
kamannunsu na zuwa da tashin zuciya, ciwon kai, gani bushi bushi, jiri, dakuma
rashin son kara ko hayaniya, shikuma tension headeache yana zuwa ne batareda
wadancan abubuwan ba saidai kawai mutum yarasa abinda ke masa dadi gaba daya
kan yadauki pressure gaba daya
Sauran rukunan ciwon kai
dasuke cikin nau'in primary headeache sunhada :-
*♦-clusters headeache* , ciwon
kaine dayake faruwa cikin mintuna daga 15-180 tsananinsa yatafi kuma yawanci
yana zuwa wajen gefen ido dayane wani lokacin hade da hawaye, idanu suyi ja,
hanci yatoshe, wanda yake faruwa lokaci daya kowace rana
♦ *trigeminal neuralgia
/occipital neuralgia,* shikuma yanasa arika jin kamar ana shooting din fuska
saboda zafi ko ciwo.
♦- *stabbing headeache* , shikuma
yana zuwa ne kamar guntu guntu, kuma yana zuwa cikin second zuwa yan mintuna
yatafi kuma shima yana zuwa da hawaye, cunkushewar hanci, idanu suyi ja.
♦- *sex headeache* , anajin
shine lokacin da akafara saduwa kuma yana tsanani ne lokacin da akazo realising
wanda rashin ko karancin pressure ga kai lokacin saduwa yake haddasa shi,
saboda idan yana faruwa lokacin da za ayi realising ne yanada kyau agano dalili
don sauda yawa subarachnoid hemorrhage, wani lokacin akan hana mutum yin saduwa
idan inyazo realising yana irin wannan ciwon kan harsai angano dalili.
♦- *hypnic headeache* , wannan ciwon
kai yana faruwa ne a hankali zuwa tsanani yan awoyi da fara bacci kuma yana
daukar mintuna daga 15-30 kuma yana iya kara faruwa daga baya duk a cikin dare
daya
Yawanci mata tsofaffi sunfi
yinsa.
*Secondary headeache* , yana
faruwa ne shikuma dalili wani abu daya faru a cikin kai ko a cikin wuya
yawancinsu ba masu cutarwa bane sosai misali kamar ciwon kai da zaifara daga
jijiyar wuya zuwa kai, wani kuma yana faruwa ne saboda yawan amfani da pain
killers watau magungungunnan rage radadi ciwo, sauran irin nau'ikan ciwon kan
na cikin rukunin secondary sune :
♦ *meningitis* , kumburin wasu
membranes guda ukku dasuke wajen kwalwa da lakka yakanzo tareda zazzabi, ko
kumburin wuya
♦-Akwai bleeding wani lokacin
dayake faruwa a cikin kwalwa, shima yana haifarda ciwon kai
♦- *suberachnoid hemorrhage* shima
yana zuwa da tsanani da kumburi ko rike wuya
♦ *reptured aneurysm,* shi ciwon
kaine kawai dayake addabar mutum batareda wani alama ba ko zuwa dawani abu ba
♦ *-temporal arteritis* , ciwon kai
dayake faruwa saboda kumburin jijiyoyi kuma yakanzo ma tsofaffi ne dasuka kai
shekaru 65-70 kuma yana zuwa da rama, zazzabi, kumburin jijiyoyi dasauransi
♦ *acute close angle glaucoma* ,
ciwon kai ne dayake farawa daga ciwon ido tareda gani bishi bishi, tashin
zuciya, amai, jan idanu, kaskancewar idanu
Sauran irin nau'ikan ciwon kai
da abubuwanda suke kawo su akwai wanda matsalar hanji takan kawoshi za aji
harda ciwon ciki, duk kusan matsalar data shafi hanji wadanda sunada yawa
dukkansu na kawo ciwon kai sosai
♦ *-post-ictal headeache* , ciwon
kaine dayake zuwa bayan suma ko jijjiga da mutum yasamu kansa
*PATHOPHYSIOLOGY* , kwakwalwa
dakanta bata jin zafin ciwon saboda tanada karancin receptor watau tsoka mai
amsa signal sannan wurare dayawa a wurin kai da wuya sunada receptors shiyasa
suke jin wannan zafi, ko ciwo ko radadi wanda yahada dawasu jijiyoyi da bansan
yadda zankirasu da hausa ba amma kamarsu, extracranial arteries, middle
meningeal arteries, large veins, venous sinuses, lakka, tsokokin wuya dana kai,
wani bangare na kwalwa, idanu, kunne, hakora, wani bangare daga baki suke kara
haifarda zafin ko ciwon
Wani lokacin kuma ciwon kai na
faruwa ne saboda gogayya ko cudanya tsakanin meningitis da jijiyoyin jini a
cikin kwalwa, wani lokacin kuma tsokoki da basu signal wanda kwalwa tarasa sune
suke jin rauni ko ciwo saisu haifarda ciwon kai, wani lokacin kuma cudayya ko
ince cakudar jijiyoyin jini cikin kai, kokuma kumburin tsokar dake bada signal
ko infection yasameta sai ciwon kai, saikuma tsokar dake aika signal zuwa
kwalwa tatura ma kwalwa cewa wani wuri na ciwo
Rukunan ciwon kai na primary
headeache sunfi wuyar fahimta akan secondary headeache saboda tushen sinadaran
dasuke haifarda ciwon kai na gefe watau migraine, tension da cluster headeache
ba asansu ba dayawa wanda nayi bayanin wadannan ciwukan kan asama.
*** Lalle bayanin banan yatsaya ba insha
Allah zanyi bayanin dukwani abu daya shafi ciwon kai da yadda za a fahimce su
daban daban dakuma kokarin amsa tambayoyin mutane dasuke a cikin zukatansu
gameda ciwon kai saidai saboda arika fahimta nake kawo su kishi kishi. Muhadu a
rubutu nagaba insha Allah.
Comments
Post a Comment